หน้าหลัก » ข่าวศิลปวัฒนธรรม

สรงน้ำพระเจ้าค่าคิงพญามังราย ประเพณีเทิดทูนปฐมกษัตริย์ลานนา

Author by 7/06/14No Comments »

  2          รอบสำนักงาน “ไทยนิวส์” เต็มไปด้วยวัดวาอาราม ล้วนมีชื่อเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์การสถาปนานครเชียงใหม่ โดยเฉพาะวัดพระเจ้าเม็งราย ที่อยู่ทิศตะวันออก ถัดมาเป็นวัดหมื่นเงินกอง วัดพวกหงส์ และวัดพวกแต้ม ซึ่งถือเป็นวัดบริวาร เพราะระดับนายหมื่นนายพันเป็นตำแหน่งอำมาตย์ลงมา แต่สำหรับวัดพระเจ้าเม็งราย ถือเป็นวัดที่ปฐมกษัตริย์แห่งลานนาไทยเป็นผู้สร้างโดยแท้ เนื่องจากใช้พระนามของพระยามังรายหรือพระเจ้าเม็งรายเป็นชื่อวัด

ประวัติความเป็นมาของวัด ปรากฏในหลายที่รวมทั้งจารึกไว้ภายในวัด ระบุว่า วัดพระเจ้าเม็งราย เดิมชื่อ”วัดคานคาด” เพี้ยนมาจากคำว่า กาละก้อด หรือได้มาจากไม้คานหามพระพุทธรูปมาคาดหรือกร่อน จนเกือบจะนำมาใช้หามพระพุทธรูปต่อไปอีกไม่ได้ จึงสร้างวัดขึ้นตรงนั้น แล้วตั้งชื่อว่าวัดคาดคอด อดีตพระการกุย ทูลสนโย เจ้าอาวาสนานแล้ว อธิบายว่า วัดพระเจ้าเม็งรายยังเรียกชื่อ “วัดศรีสร้อยท้าเจ่ง” อีกนามหนึ่ง

สันนิษฐานว่า วัดพระเจ้าเม็งรายเป็นพระอารามหลวงแห่งที่สาม ที่พญามังรายทรงสร้างขึ้น หลักฐานที่ปรากฏ คือ พระพุทธรูปยืนที่มีนามว่า “พระเจ้าค่าคิง” ของพญามังราย สันนิษฐานว่าสร้างปี พ.ศ.1836-1840  ซึ่งพญามังรายได้โปรดให้หล่อถวายไว้ที่เวียงกุมกาม ต่อมาพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ โดยได้ยกถวายหอบรรทมของพระองค์ตั้งขึ้นเป็นวัดนามว่าวัดเชียงมั่น และได้อัญเชิญพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ปางลีลาห้ามญาติ เนื้อสัมฤทธิ์ จากเวียงกุมกาม ซึ่งมีขนาดองค์พระสูงใหญ่เท่าตัวของพญามังราย ให้มาประดิษฐานไว้ในวัดเชียงมั่น ขณะที่หามพระพุทธรูปมาถึงบริเวณวัดพระเจ้าเม็งราย ไม้ที่ใช้หามพระพุทธรูปได้หักคอนลง พญามังรายถือเป็นบุพพนิมิตที่ดี จึงโปรดให้สร้างพระอารามขึ้น เพื่อประดิษฐานพระพุทธรูปปางลีลาห้ามญาติองค์นี้มาตราบเท่าทุกวันนี้

          นอกจาก พระเจ้าค่าคิงพญามังราย ที่เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์มีอายุกว่า 700 ปีแล้ว โบราณวัตถุสำคัญภายในวัดยังมีพระพุทธรูปที่จำลองจากพระพุทธสิหิงค์ สร้างโดย “ศรีสัทธัมมะมหาสังฆราช” เมื่อ พ.ศ. 2012 ประดิษฐานในพระวิหารใหญ่ ขนาดหน้าตักกว้าง 86 เซนติเมตร และมีกลุ่มพระพุทธรูปปางมารวิชัยสำริดอีกหลายองค์ที่ขึ้นทะเบียนไว้แล้ว โดยสร้างในราวต้นพุทธศตวรรษที่ 21

1ศาสนสถานของวัดพระเจ้าเม็งราย นอกจากวิหารพระเจ้าค่าคิง วิหารใหญ่ พระธาตุเจดีย์ และอุโบสถแล้วยังมีการสร้างรูปหล่อพระยามังรายไว้ด้านหลังพระธาตุเจดีย์ เพื่อให้ประชาชนได้สักการบูชาในฐานะปฐมบรมกษัตริย์แห่งลานนาไทย ทรงสถาปนานครเชียงใหม่ และราชวงศ์มังรายจนมีความรุ่งเรืองมาถึง พ.ศ.2021 ที่พม่าเข้ามาตี และทำให้ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่าไปกว่า 200 ปี ภายหลังพระยากาวิละได้มาขับไล่พม่าแล้วฟื้นนครเชียงใหม่ขึ้นมาจนถึงปัจจุบัน

จังหวัดเชียงใหม่ และหน่วยงานต่าง ๆเพิ่งจัดงานทำบุญเมืองเชียงใหม่      ปีที่ 718 ปีเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2557 แต่พระเจ้าค่าคิงพญามังราย มีอายุถึง 726 ปีก่อนสร้างเมืองเชียงใหม่ ดังนั้น คณะสงฆ์ คณะศรัทธาประชาชนที่อยู่ใกล้เคียงตั้งแต่ถนนสามล้าน ราชมรรคา และพระปกเกล้าใจกลางเมืองเชียงใหม่ จึงประชุมกัน  กำหนดให้สืบทอดประเพณีสรงน้ำพระเจ้า ค่าคิงพญามังราย เพื่อเทิดพระเกียรติองค์พ่อพญามังราย อุทิศถวายแด่บูรพาจารย์ อดีตสมภารเจ้าวัด อุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่พ่อพญามังรายมหาราช ผู้ทรงเป็นนักรบที่ยิ่งใหญ่ในแคว้นลานนา และราชวงศ์มังราย และอุทิศส่วนกัลปนาผลให้แก่บรรพบุรุษผู้ร่วมสร้าง และให้ความอุปถัมภ์บำรุงพระพุทธศาสนาอารามแห่งนี้ทุก ๆ ท่าน ทุก ๆ คน

พระมหาระวีรัตน์ ธัมมวัฑฒโน เจ้าอาวาส น.ส.สาริศา ยองคำอนิวัตติ์ กรรมการประสานงานจัดประเพณีสรงน้ำพระเจ้าค่าคิงพญามังราย แจ้งกำหนดการจะมีขึ้นในระหว่างวันที่ 10-12 มิถุนายน 2557 โดยวันแรกมีพิธีขึ้นท้าวทั้งสี่ ตกแต่งเครื่องไทยทาน และจัดสถานที่ วันพุธที่ 11 มิถุนายน เวลา 09.00 น.จะตั้งขบวนแห่น้ำสรงที่อนุสาวรีย์สามกษัตริย์เดินผ่านถนนพระปกเกล้าเข้าสู่วัดพระเจ้าเม็งราย จากนั้น  เจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่ ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ จะเป็นประธานถวายเครื่องสักการะพญามังราย และพิธีสรงน้ำพระเจ้าค่าคิง ภาคกลางวันมีสวดพระพุทธมนต์ เทศน์มาลัยโผดโลก ทอดผ้าบังสุกุล ค่ำมีเทศน์พุทธาภิเษก สวดเบิก กวนข้าวมธุปายาส รุ่งเช้าวันพฤหัสบดีที่ 12 มิถุนายน เวลา 05.00 น.จะน้อมถวายข้าวมธุปายาสแด่พระเจ้าค่าคิงพญามังราย เวลา 10.00 น.มีพิธีเจริญพระพุทธมนต์สืบชาตา ภาคค่ำมีเทศน์ธรรมจักรกัปปวัตนสูตร เสร็จแล้วเวียนเทียนประทักษิณบูชาพระเจ้าค่าคิงฯ เป็นเสร็จพิธี

คณะกรรมการวัดแจ้งเชิญชวน ผู้ประสงค์ร่วมทำบุญในงานเพื่อนำปัจจัยไปบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระเจ้าเม็งราย ซึ่งเกือบจะเรียกว่าถูกทอดทิ้ง ทั้งที่เป็นวัดของปฐมกษัตริย์ผู้สถาปนานครเชียงใหม่ หรือจะนำถั่ว งา น้ำผึ้ง น้ำอ้อย นม เนย ข้าวสารเหนียวไปร่วมกวนข้าวมธุปายาสในวันที่ 11 มิถุนายน เวลา 16.00 น. หรือจะร่วมออกโรงทานอาหารน้ำดื่มก็สุดแต่กำลังศรัทธา สอบถามรายละเอียดได้ที่วัด 053-278788 หรือ 084-8065848 และ 081-0223938.

บุณย์ มหาฤทธิ์ เรื่อง/ภาพ