หน้าหลัก » ข่าวสุขภาพ-อนามัย

ช้อนกลางและล้างมือ เรื่องสำคัญต่อสุขภาพ

Author by 19/05/15No Comments »

กินร้อนช้อนกลางล้างมือการใช้ช้อนกลาง และล้างมือ  เป็นข้อบัญญัติด้านสุขภาพ ที่มีการแนะนำและการรณรงค์ในการใช้เพื่อป้องกันโรค ที่สามารถต่อกันได้ผ่านน้ำลายลงในอาหาร น้ำลาย และมือ  ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านสุขภาพ

กลุ่มเชื้อโรคและความเสี่ยง ต่าง ๆ เช่นจากน้ำลาย ในกลุ่มโรค   ไม่ว่าโรคหวัด ไข้หวัดใหญ่ วัณโรค คางทูม ไวรัสตับอักเสบบี  คอตีบ หรือโปลิโอ เป็นต้น  โอกาสติดเชื้อโรคที่มีมือเป็นพาหะนำเชื้อโรคเข้าสู่ระบบต่างๆ ในร่างกายได้ เช่น โรคไข้หวัด โรคท้องร่วง โรคผิวหนังอักเสบ โรคตาแดง เป็นต้น  นอกจากนี้ อาจมีโอกาสเสี่ยงจากการติดเชื้อโดยตรง ทางน้ำลาย เช่น  การกินอาหาร ไอศกรีม ขนม เครื่องดื่ม จากถ้วยเดียวกัน แก้วเดียวกัน ใช้ช้อนตัก มือหยิบ หรือ หลอดดูดในแก้วเดียวกัน

วัฒนธรรมการกินของคนเมืองเหนือ ใช้มือหยิบจับกับข้าวเหนียว  อาจไม่คุ้นเคยกับการใช้ช้อนกลาง นอกจากในครอบครัวที่อาจไม่เห็นความจำเป็นของการใช้ช้อนกลาง ก็มักจะการรับประทานกับเพื่อนฝูง หรือรับประทานอาหาร ในงานบุญ งานแต่งงานหรือ งานศพ

ในครอบครับ การประเมินสุขภาพจากโรคประจำตัว  มีข้อควรระวังอย่างไร อาจจะพอมองภาพออก ดังนั้น การใช้ช้อนกลาง จึงอาจไม่เข้มงวด เป็นการใช้ตามความเคยชิน อาจมีการล้างมือและไม่ใช้ช้อนกลาง กินข้าวเหนียว ปั้นจิ้ม ตักแกงไม่ใช้ช้อนกลาง  ยกเว้น ว่า มีคนป่วยในบ้าน ก็อาจมีการแยกรับประทาน แต่ในความเป็นจริง แม้ในบ้าน มีการอนุโลมตามความเคยชิน แต่หากว่า สมาชิกในบ้าน ออกไปรับประทานอาหารนอกบ้าน โดยไม่ใช้ช้อนกลาง ก็มีโอกาสที่ติดเชื้อโรคที่มีการฟักตัวของโรคนาน ทำให้ไม่มีอาการป่วย ดังนั้น แม้เราจะใช้ความเคยชินในบ้าน  แต่ทุกคนในบ้าน ต้องมีวินัยเมื่อรับประทานร่วมกับคนอื่นๆ นอกบ้านหรือเมื่อมีเพื่อนบ้านมารับประทานอาหารด้วยกัน

การป้องกันตัวเองด้วยการใช้ช้อนกลางและล้างมือ จึงไม่เพียงแต่ตัวเอง แต่หมายถึง เราใช้ช้อนกลาง เพื่อความไม่ประมาทกับการที่เราจะติดเชื้อหรือเป็นพาหะของโรคเสียเอง  อีกอย่าง เมนูอาหารแต่ละมื้อ บางเมนูที่เป็นน้ำแกง ต้องมีการใช้ช้อนกลาง แต่บางเมนู อาจมีการอนุโลมเนื่องจากไม่ถนัดเช่น ของทอดที่บางครั้งมีการหยิบ ฉีก หรือแบ่งด้วยมือ ดังนั้น การล้างมือและการใช้ช้อนกลาง ต้องทำทั้งสองอย่างให้เป็นนิสัย

นี่คือ ในฐานะเราที่เป็นผู้รับประทาน แต่ถ้าเป็นผู้ทำอาหาร ปรุงอาหาร เสริฟอาหารยิ่งต้องระวังในการล้างมือ ก่อนที่จะปรุงอาหาร ระหว่างการปรุง ระหว่างการเสริฟ แต่ในความเป็นจริง มีแม่ค้าจำนวนไม่น้อย ที่รับเงินมาใส่กระเป๋าที่เป็นผ้ากันเปื้อนด้วย และหยิบเงินทอน และบริการอาหารไปด้วย อย่างนี้ก็มีความเสี่ยง ต้องพยายามเข้มงวดให้การหลีกเลี่ยง เช่น เปลี่ยนผ้ากันเปื้อนทุกวัน  หากต้องหยิบจับอาหาร ให้ใช้ทีพพี ช้อนกลาง หรือคีบคีบอาหาร ส่วนการยกอาหารมาบริการ การแต่งจานอาหารก่อนเสริฟ ก็ต้องระวังเช่นกัน

นอกจากนี้ บางร้านยังมีการบริการให้ชิมอาหาร ซึ่งปกติจะมีการบริการด้วยถ้วยช้อนชิม แต่เดี๋ยวนี้มีการชิมอาหารปรุงสุกในตลาด โดยนักท่องเที่ยวขอชิม ซึ่งพ่อค้าแม่ค้าอาจไม่ทันตั้งตัว หรือไม่ทันเฉลียวใจ ขอแนะนำว่า หากอยู่ในย่านท่องเที่ยว อาจต้องเตรียมถ้วยและช้อนเผื่อไว้ สำหรับชิมใช้ครั้งเดียวทิ้ง

สำหรับคนที่ป่วย ด้วยอาการของโรคที่อาจติดต่อทางน้ำลาย หรือการติดต่อที่มีมือสัมผัส หรือผ่านมือ ควรต้อง รู้ตัวเอง ระวังตนเอง ไม่ให้ตนเองเป็นผู้แพร่เชื้อ ต้องมีวินัย ในการล้างมือ ใช้ช้อนกลาง หรือ แยกจากการรับประทานร่วมกับคนอื่นในช่วงที่ป่วยหรือแพร่เชื้อ

การล้างมือ การใช้ช้อนกลาง เป็นเรื่องที่เราอย่ามองข้าม อย่าประมาท เพราะนี่หมายถึงความเสี่ยงด้านสุขภาพ ทั้งต่อตนเองและคนอื่น.

สุภฎารัตน์ สุธีพรวิโรจน์

punnamjai@gmail.com,www.smileconsumer.com