หน้าหลัก » ข่าวเกษตรกรรม

วิสาหกิจชุมชนการตีแผ่นแร่ อ.สันกำแพง ชม.สร้างงาน สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน

Author by 15/07/15No Comments »

   2       วิสาหกิจชุมชนเป็นกิจการของชุมชนเกี่ยวกับการผลิตสินค้าโดยที่มีวิถีชีวิตร่วมกันและมารวมตัวกันเพื่อสร้างรายได้ สามารถพึ่งพาตนเองในชุมชนและระหว่างชุมชน อย่างเช่นวิสาหกิจชุมชนการตีแผ่นแร่ บ้านป่าสักขวาง ตำบลสันกำแพง อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหนึ่งใน 154 กลุ่มของวิสาหกิจชุมชนของอำเภอสันกำแพงที่สร้างรายได้ สร้างอาชีพให้คนในชุมชน

นายศรัญญู มีทองคำ นายอำเภอ   สันกำแพง เปิดเผยว่า “วิสาหกิจชุมชนของอำเภอสันกำแพงมีอยู่ 154 กลุ่ม ในพื้นที่ 10 ตำบล  โดยมีสำนักงานเกษตรอำเภอเป็นผู้รับผิดชอบ ซึ่งวิสาหกิจชุมชนเป็นการรวมตัวของชาวบ้านเพื่อประกอบอาชีพที่มีวัตถุประสงค์เดียวกันที่สร้างงาน สร้างรายได้ให้กับชุมชน วิสาหกิจชุมชนของอำเภอสันกำแพงส่วนใหญ่จะเป็นงานหัตถกรรม เช่น ร่มบ่อสร้าง กระดาษสา การตัดเย็บผ้า งานฝีมือของชำร่วย แกะสลัก การผลิตผลิตภัณฑ์จากไม้มะม่วง การตีแผ่นแร่ รวมทั้งผลิตภัณฑ์จากผ้าไหมของอำเภอสันกำแพงที่โดดเด่น”

นางแจ่มจันทร์  ล่ามช้าง เกษตรอำเภอสันกำแพง เปิดเผยเพิ่มเติมว่า “วิสาหกิจชุมชนของอำเภอสันกำแพงนอกจากจะมีงานหัตถกรรมแล้ว ด้านการแปรรูปทางเกษตรก็มี การผลิตพืชผักอินทรีย์ การแปรรูปผลิตภัณฑ์อาหาร เช่น ข้าวแคบ ข้าวแต๋น  เครื่องดื่ม น้ำผลไม้ต่างๆ ฯลฯ ซึ่งเป็นกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรที่รวมตัวกัน โดยการรวมตัวกันจะมีต้องมีองค์ประกอบ คือ ชุมชนเป็นเจ้าของและผู้ดำเนินการ ผลผลิตต้องมาจากกระบวนการในชุมชน ด้วยการใช้วัตถุดิบ ทรัพยากร แรงงานในชุมชนเป็นหลัก ริเริ่มสร้างสรรค์เป็นนวัตกรรมของชุมชน ต้องเป็นฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นผสมผสานภูมิปัญญาสากล มีการดำเนินการแบบบูรณาการเชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ อย่างเป็นระบบ มีกระบวนการเรียนรู้เป็นหัวใจหลัก มีการพึ่งพาตนเองของครอบครัวและชุมชนเป็นเป้าหมาย โดยหลักเหล่านี้จะทำให้วิสาหกิจชุมชนของอำเภอสันกำแพงมีความเข้มแข็ง สร้างงาน สร้างรายได้กับชุมชนเป็นจำนวนมาก และมีความยั่งยืน”

นายสงวน  ปัญโญสุข ประธานกลุ่มหัตถกรรมตีลายแผ่นแร่  เปิดเผยอีกว่า “หัตถกรรมตีลายแผ่นแร่ เป็นการสืบทอดภูมิปัญญาดั้งเดิมมาจากการตีเครื่องเงิน (ตีขันเงิน) โดยตนเองได้สืบทอดเรียนรู้มาจากช่างตีขันเงินชื่อ สาย เป็นชนชาติเขมร เข้ามาอยู่ในประเทศไทยเมื่อ 80 ปีก่อน จากการที่ได้เรียนรู้วิชาการตีขันเงินกับนายสายได้ทุกขั้นตอนแล้ว ได้หยุดการตีขันเงินมาเรียนรู้การตีลายขันเงิน (ดุจลาย) ทั้งลายนูนสูง นูนต่ำ ลายพม่า และลายไทย  จากนั้นก็ได้เริ่มต้นเป็นครูสอนภูมิปัญญาคนแรกเมื่อปี พ.ศ.2510  มีผู้สนใจเข้าเรียนครั้งแรก 6 คน แต่ละคนมาจากหมู่บ้านอื่นและต่างตำบลในอำเภอสันกำแพง จาก 6 รายแรกก็ได้ถ่ายทอดสืบต่อกันมาหลายรุ่นจนถึงปัจจุบันได้สร้างงาน สร้างรายได้ให้แก่ชุมชนเป็นอาชีพหลักและอาชีพรองไม่น้อยกว่า 50 ครัวเรือน ต่อมาเมื่อประมาณปี พ.ศ.2534 เครื่องเงินหายากมีราคาแพงตันทุนสูงอีกทั้งการตีลายบนสลุงมีผู้ใช้น้อยแต่ช่างตีลายมีจำนวนมาก ทำให้เกิดปัญหาการว่างงาน อาชีพตีลายหลายๆคนได้หันไปประกอบอาชีพเกษตรกรและรับจ้าง จากปัญหานี้จึงทำให้ต้องปรับเปลี่ยนวัสดุที่ใช้จากเงินเป็นแร่อลูมิเนียมมีคุณสมบัติที่ใช้ตีลายและขึ้นรูปแบบลายนูนสูง นูนต่ำได้ สีผิวคล้ายเงินถ้าผ่านขั้นตอนการผลิตทุกขั้นตอนแล้วจะมีความหลากหลายที่เป็นเอกลักษณ์ อ่อนช้อยสวยงาม

11        ส่วนขั้นตอนของการตีแผ่นแร่ เริ่มต้นจากการออกแบบลวดลายตามที่ลูกค้าต้องการ นำวัสดุดิบแผ่นแร่ มาตัดแต่งขึ้นรูปทรงให้ได้สัดส่วนแล้วเขียนแบบลายลงบนชิ้นงาน  ตอกและเดินลายเส้นให้ได้รูปทรงตามสัดส่วน ตีเส้นหนักลงบนแผ่นแร่ที่มีความหนา ตีเส้นเบาลงบนแผ่นแร่ที่มีความบาง ตีลายนูนสูงต่ำด้วยการใช้ชัน (ขี้ย้า) เป็นพิมพ์รองตีและขึ้นรูป หลังจากนั้นตอกย้ำลาย ตีลายเบาลายตื้นใช้แท่นเหล็กรองตี  แล้วนำชิ้นงานที่ตอกและตีลายทำความสะอาดล้างด้วยน้ำมันก๊าด หรือทินเนอร์ตากแดดหรือผึ่งให้แห้ง นำชิ้นงานมาตัดแต่งด้วยกรรไกร ขัดกระดาษทราย ทำสีรมดำ นำชิ้นงานไปผึ่งและตากแดดให้แห้งอีกครั้ง เพื่อนำชิ้นงานใส่กรองติดไม้ตามรูปแบบทรงต่างๆ เป็นการสิ้นสุดกระบวนการผลิต

นอกจากทางกลุ่มฯจะส่งเสริมอาชีพให้แก่ชาวบ้านแล้วยังได้ส่งต่อภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กับเยาวชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ เพื่อให้งานตีแผ่นแร่ได้มีการอนุรักษ์สืบต่อกันต่อไป”

สำหรับผู้สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สำนักงานเกษตรอำเภอสันกำแพง  โทร. 0-5333-1096.

ว่าที่ร้อยตรีหญิงภัทรานิษฐ์  รุจิอริยอธิพร