หน้าหลัก » บทความเคาะสนิม

ปัญหากำแพงดิน

Author by 18/02/16No Comments »

 เคาะสนิม180               รู้จักท่านมานานกว่า 30 ปี ศ.ดร.สุรพล ดำริห์กุล นักวิชาการชื่อดังของเชียงใหม่ ที่เพิ่งเข้ารับพระราชทานตำแหน่งศาสตราจารย์เกียรติคุณจาก มช.เมื่อเร็ว ๆ นี้ อดีตเคยเป็นหัวหน้าหน่วยศิลปากรที่ 8 เชียงใหม่ ผมเคยติดตามท่านไปขุดค้นโบราณสถานหลายแห่งในจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อตกแต่ง ล้อมรั้ว อนุรักษ์ไว้ไม่ให้คนเข้าไปบุกรุก

วันก่อน ศ.ดร.สุรพล ดำริห์กุล โพสต์ในเฟสบุ้ก “ปัญหาเรื่องกำแพง(ดิน)เมืองเชียงใหม่” ไว้น่าสนใจ และควรบันทึกไว้เป็นประวัติศาสตร์ว่า เรื่องราวของกำแพงเมืองเชียงใหม่ ยังไม่เป็นที่เข้าใจตรงกัน ทั้ง ๆ มีการศึกษาค่อนข้างเป็นที่ชัดเจนแล้ว แต่การเผยแพร่ความรู้เหล่านั้น ยังไม่เป็นที่รับรู้เป็นที่กว้างขวางออกไป จึงขอกล่าวถึงเรื่องราวของกำแพงเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง

“เมืองเชียงใหม่ที่พญามังรายสร้างขึ้นใน พ.ศ. 1839 นั้น ปัจจุบันค่อนข้างเป็นที่ยอมรับกันแล้วว่า คือเมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือที่เรียกว่า เวียงชั้นใน ซึ่งมีหลักฐานทั้งจารึกและเอกสารกล่าวว่า กษัตริย์ 3 พระองค์ คือ พ่อขุนรามคำแหง(สุโขทัย) พญางำเมือง(พะเยา) ได้มาช่วยพญามังราย(ล้านนา)สร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้น

ด้วยเหตุนี้แบบแผนของเมืองเชียงใหม่และเมืองสุโขทัย รวมทั้งระบบจัดการน้ำจึงมีลักษณะคล้ายคลึงกัน อย่างไรก็ตามยังมีแนวกำแพงเมืองอีกส่วนหนึ่งที่โอบล้อมตัวเวียงเชียงใหม่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าอยู่ทางด้านทิศใต้และทิศตะวันออก ซึ่งพื้นที่ส่วนนี้เรียกกันว่า เวียงชั้นนอก และเรียกแนวกำแพงส่วนนี้ว่า กำแพงดิน ซึ่งแนวกำแพงเวียงชั้นนอกหรือกำแพงดินนี้เองที่ยังมีปัญหาที่ยังไม่เข้าใจชัดเจนร่วมกันว่าสร้างเมื่อไหร่ ทั้งๆที่ได้มีการขุดค้นทางโบราณคดีศึกษานานแล้ว…

ในอดีตที่ผ่านมาได้มีนักวิชาการเสนอความเห็นอธิบายเกี่ยวกำแพงดินดังกล่าวหลากหลายความเห็น อาทิ (1) น่าจะเป็นกำแพงเวียงที่มีมาก่อนสร้างเมืองเชียงใหม่ เนื่องจากตำนานกล่าวว่าที่ตั้งตัวเมืองเชียงใหม่นั้นแต่เดิมเคยเป็นเมืองนพบุรี ของชาวลัวะมาก่อน (2) กำแพงดินสร้างขึ้นภายหลัง ตามคำแนะนำของขุนนางพม่า เพื่อให้มีลักษณะเป็นราหูอมจันทร์ ทำให้เป็นเสนียดจัญไร

(3)ถูกสร้างขึ้นเมื่อครั้งกองทัพกรุงศรีอยุธยาซึ่งมีเจ้าพระยาโกษา(เหล็ก)เป็นแม่ทัพ ยกทัพมาล้อมเมืองเชียงใหม่และสั่งให้พูนดินขึ้นเป็นป้อมเทียมกำแพงเมือง แล้วให้เอาปืนใหญ่ยิงเข้าไปในเมือง”

กำแพงดินของเชียงใหม่ มีตำนานมากมาย ทั้งในอดีตที่เป็นกำแพงป้องกันข้าศึก สมัยต่อมากำแพงดินถูกบุกรุก ถูกเจาะเข้าไปสร้างบ้านอยู่อาศัย แม้กระทั่งเป็นซ่องโสเภณีก็ยังมีให้เห็นถึงปัจจุบัน (พรุ่งนี้มีต่อครับ)