หน้าหลัก » บทความเคาะสนิม

16 เมษาวันพญาวัน

Author by 7/04/16No Comments »

        เคาะสนิม180        พระพุทธศาสนากับคตินิยมความเชื่อด้านประเพณีวัฒนธรรม อยู่คู่กันมาช้านาน ด้วยความผูกพันเสมือนเป็นเรื่องเดียวกันทั้งพุทธศาสนา และศาสนาพราหมณ์ เมื่อมีการนำหลักโหราศาสตร์มาผนวกเข้ากับดาราศาสตร์ และประเพณีไทย โดยเฉพาะประเพณีสงกรานต์ และประเพณีลอยกระทง ทำให้เกิดความขลังมากยิ่งขึ้น

แต่ประเพณีแรกนั้น ทางราชการได้กำหนดเป็นวันตายตัว วันมหาสงกรานต์ ให้ตรงกับวันที่ 13-15 เมษายน ถือเป็นวันหยุดราชการให้ประชาชนได้เฉลิมฉลองสาดน้ำ และทำบุญตามประเพณี แต่วันลอยกระทง ทางราชการไม่อาจระบุให้ตายตัวได้ เนื่องจากต้องให้ตรงตามวันเพ็ญเดือน 12 หรือวันเดือนยี่เป็ง(เหนือ) วันพระจันทร์เต็มดวงเท่านั้น การปฏิบัติตามจารีตประเพณีดั้งเดิมจึงถูกต้อง ส่วนการกำหนดให้วันมหาสงกรานต์กระด้างอยู่ดังเดิม ส่งผลให้เกิดความสับสนกังวลใจ ความหวั่นวิตกกับเภทภัยนานาที่จะเกิดขึ้นเมื่อมีการทำผิดจารีตดั้งเดิม…

ด้วยเหตุนี้ เมื่อใกล้ถึงวันมหาสงกรานต์ บรรดาผู้หลักผู้ใหญ่ และปราชญ์พื้นบ้านลานนา จึงออกมาเรียกร้องขอให้รัฐบาล และราชการต่างๆ กำหนดเสียให้ถูกด้อง ไม่ใช่ให้ลอยกระทงในวันขึ้น 13 ค่ำ หรือให้ถือเอาวันพญาวัน วันสระเกล้าดำหัวตายตัวแต่วันที่ 15 เมษายน เพราะสุริยคติเคลื่อนไปแล้ว เป็น 16 เมษายนมาหลายปี

อาจารย์รัตน์ ปาละพงศ์ อดีตผู้ช่วยศึกษาธิการจังหวัดเชียงใหม่ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ สภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ ได้ออกมารณรงค์ให้ทางราชการวางระเบียบ กำหนดวันมหาสงกรานต์เสียให้ถูกต้องตามปฏิทินโหรหลวง รวมทั้งปฏิทินล้านนาต่อเนื่องมาหลายปี เกรงว่าบ้านเมืองจะไม่ร่มเย็นเป็นสุข วิตกกับอาถรรพณ์ต่างๆ ตามความเชื่อโบราณว่าถ้าลูกหลานทำสิ่งใดผิดฮีตฮอยมักจะมีอุปสรรคปัญหาต่าง ๆ

สำหรับ ปี 2559 อาจารย์นิคม พรหมมาเทพย์ ปราชญ์ชาวบ้าน อบต.ดอนแก้วแม่ริม คำนวณว่า ปีใหม่สงกรานต์ 2559 เริ่มแต่วันที่13 เมษายน เป็นวันสังขานต์ล่อง วันที่ 14 และ15  เมษายนปีนี้เป็นวันเนาว์หรือวันเน่าทั้งสองวัน ส่วนวันที่ 16  เมษายน เป็นวันพญาวันหรือวันเถลิงศก  ซึ่งประเพณีชาวภาคเหนือนิยมไปวัดทำบุญกันมาก

โหรหลวง และกระทรวงวัฒนธรรม ก็ประกาศสงกรานต์ จุลศักราช 1378 พุทธศักราช 2559 ว่า เป็นปีวอก อัฐศก จันทรคติเป็น ปกติมาส อธิกวาร สุริยคติเป็น อธิกสุรทินวันมหาสงกรานต์ ตรงกับ วันพุธที่ 13 เมษายน เวลา 20 นาฬิกา 36 นาที 36 วินาที จันทรคติ ตรงกับ วันพุธ ขึ้น 7 ค่ำ เดือนห้า(5) ปีวอกนางสงกรานต์นามว่า มณฑาเทวี ทรงพาหุรัด ทัดดอกจำปา อาภรณ์แก้วไพฑูรย์ ภักษาหารนมเนย หัตถ์ขวาทรงเหล็กแหลม หัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า เสด็จไสยาสน์ลืมเนตร(นอนลืมตา) มาเหนือหลังคัสพะ(ลา) เป็นพาหนะ

                แต่วันเถลิงศก หรือวันพญาวัน ตรงกับวันเสาร์ที่ 16 เมษายน เวลา 0 นาฬิกา 34 นาที 12 วินาที จันทรคติ ตรงกับ วันศุกร์ ขึ้น ๙ ค่ำ เดือนห้า(5) ปีวอก กาลโยค จุลศักราช 1378สรุปว่าวันพญาวันคือ 16 ไม่ใช่ 15 เมษายนนะครับ.