หน้าหลัก » บทบรรณาธิการ

ปฐมเทศนาในวันอาสาฯ การปฏิบัติทางสายกลาง

Author by 29/07/15No Comments »

อาสาฬหบูชา         30 กรกฎาคมนี้เป็นวันอาสาฬหบูชา ที่เวียนมาอีกครั้งในรอบปี และถัดจากวันอาสาฬหบูชาก็จะเป็นวันเข้าพรรษา ตามธรรมเนียมของพระสงฆ์ทั้งมวลจะได้อยู่ประจำวัดหรือสำนักโดยไม่ภิกขาจรไปที่ใดเป็นเวลา 3 เดือน เมื่อพูดถึงความสำคัญของวันนี้ ในทางพระพุทธศาสนาถือเอาเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นเมื่อ 45 ปี ก่อนพุทธศักราช ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 เป็นวันเพ็ญเดือนอาสาฬหะ ณ ป่าอิสิปตนมฤค     ทายวัน เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย อันเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาที่เรียกชื่อว่า ธัมมจักกัปปวัตนสูตร แก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ที่เป็นปฐมสาวก

การที่ปฐมเทศนาครั้งนั้น ได้รับการขนานนามว่าธัมมจักกัปปวัตนสูตร เนื่องจากเป็นปฐมเทศนาที่เปรียบประดุจธรรมราชรถ ด้วยพระประสงค์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงปรารถนาจะใช้บรรทุกสรรพเวไนยสัตว์ทั้งหลายออกจากห้วงวัฏสงสารไปสู่แดนเกษมหรือพระนิพพาน ซึ่งพระพุทธองค์ทรงเป็นสารถีเอง และองค์ประกอบสำคัญประการหนึ่งที่จะทำให้ราชรถแล่นไปสู่ที่หมายได้แก่ ล้อรถ หรือที่เรียกว่า จักร หรือธรรมจักรเป็นวงล้อดังที่เห็นในตราสัญลักษณ์  อรรถกถาจารย์ได้กล่าวว่า ตามหลักความเป็นจริงล้อหรือจักรรถมีส่วนประกอบได้แก่ ดุมล้อ กำ และกงล้อ ขณะที่ธรรมจักร พระพุทธองค์ทรงอุปมาเปรียบโพธิปักขิยธรรมเป็นดุม ปฏิจจสมุปบาทธรรมเป็นกำ และอริยสัจ 4 เป็นกงล้อ

เมื่อศึกษาดูถึงอรรถธรรมสำคัญตามพระสูตรธัมมจักกัปปวัตนสูตร พระพุทธองค์ทรงมุ่งการประกาศธรรมแบบทางสายกลางหรือมัชฌิมาปฏิปทา อันเป็นข้อปฏิบัติที่ไม่ตรึงเกินไปและไม่หย่อนเกินไปรวมทั้งไม่เอียงไปทางกามสุขัลลิกานุโยค อันเป็นการประกอบตนแสวงหาความสุขจากกามคุณทั้ง 5 ทั้งไม่เอียงไปทางอัตตกิลมถานุโยคอันเป็นการทรมานตนโดยหาประโยชน์มิได้ ซึ่งข้อปฏิบัติทางสายกลางที่เรียกว่า มัชฌิมาปฏิปทานั้น ถือเป็นข้อปฏิบัติอันเป็นไปเพื่อความสงบระงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้ดีเพื่อความดับตัณหา เพื่อพ้นไปจากข้าศึก คือ กิเลส เป็นทางของพระอริยะเจ้าผู้ละจากสภาวะฆราวาสออกบรรพชาในพระพุทธศาสนาแล้ว พึงปฏิบัติ ตามหนทางสายกลางนี้เท่านั้น จึงจะบรรลุมรรคผลและนิพพาน อย่างไรก็ตาม เมื่อศึกษาลงลึกถึงมัชฌิมาปฏิปทา พบว่ามีข้อปฏิบัติสำคัญประกอบด้วย 8 ข้อธรรมได้แก่ สัมมาทิฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ  ทั้งหมดนี้เป็นหนทางเพื่อนำไปสู่การพิจารณาให้รู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจ 4 คือ ทุกข์ สมุทัย เหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ นิโรธ การดับทุกข์ และมรรค หนทางแห่งการดับทุกข์นั้น จนกระทั่งพระองค์ได้บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณตรัสรู้เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้า เพราะเห็นแจ้งประจักษ์จริงในอริยสัจ 4 แล้วทรงนำมาสั่งสอนสาวก และพุทธบริษัทตราบจนปัจจุบันมานานกว่า 2558 ปีนั่นเอง.