หน้าหลัก » สารคดีพื้นบ้าน

“ก้าน” ชื่อผักคนล้านนา ผะหญาการนำดอกไม้ป่ามาทำอาหาร

Author by 4/06/15No Comments »

ก้าน copy        ดอกก้าน เป็นผลผลิตของไม้หัวที่อยู่ตามป่าเขา จำพวกไม้บุก หัวบุกป่า แต่มีขนาดเล็กกว่าหัวบุกป่า พืชชนิดนี้จะแทงดอกออกช่อเมื่อได้ฝนห่าแรก จะทยอยกันแทงก้านชูช่อออกมาจากดิน บรรดาผู้คนทั้งหลายก็จะไปเลือกเก็บเอาดอกก้านมาเป็นอาหาร

ฝนโปรยมาห่าแรกของปี ทำเอาพื้นดินผืนป่าฉ่ำชุ่ม ใบไม้ที่แห้งเหี่ยว กรอบแดงทิ้งร่างบนดินแต่ขณะเดียวกันก็แทงยอดอ่อนออกแทนที่

ส่วนพืชหัวที่ฝังหัวในดิน ขาดใบขาดยอดมานาน เพราะหน้าแล้งที่ผ่านมาต้องเหี่ยวเฉา เอาก้านเก่าออกไป ต่อเมื่อมีฝนแรกจึงแทงก้านใหม่ออกมาเป็นวงจรธรรมชาติที่สร้างโลกนี้ให้มีอันเป็นไปตามกฎของมัน

ในระยะนี้เองธรรมชาติจะสร้างให้พืชเริ่มต้นชีวิตใหม่ในฤดูกาลแห่งพรรษาหน้าฝนฉ่ำชุ่ม มีอาหารอุดมสมบูรณ์ รีบขยายพันธุ์ให้หลากหลาย โดยการออกช่อ แพร่ดอกออกลูกให้เต็มที่ ฝ่ายผู้คนก็ถือเป็นโอกาสอันดีนี้ ไปเสาะแสวงหาอาหารธรรมชาติเมื่อพบกับดอกก้านจึงตัดมาลอกเปลือกออกแล้วตัดเป็นท่อนปรุงเป็นอาหาร

ด้วยการที่ต้องลอกเปลือกออกก่อนปรุงอาหารนี้เอง คนบางท้องถิ่นจึงพากันเรียกว่า “ผักอีลอก”ส่วนมากจะเป็นคนแถวๆภาคกลางลงไป

การเก็บหรือตัดดอกก้านต้องระวังผักป่าอื่นๆที่คล้ายกันอาจเป็นผักมีพิษ โดยเฉพาะพวกบุกป่าบางชนิดมียางพิษคัน  หรือมีพิษอาจทำให้เสียชีวิตได้ ดังนั้นคนที่มีความรู้หรือผะหญาจริงๆเท่านั้นจึงควรไปตัดเก็บเอาผักก้านมาเป็นอาหาร

ผักก้าน มีประโยชน์ทางอาหารคือมีกากใยอาหารทำให้ขับถ่ายดี เหมาะสำหรับผู้ที่ขี้แข้น หรืออุจจาระแข็ง ขับถ่ายยาก

            ภาพ ผักก้าน แหล่งเรียนรู้ผะหญาล้านนา ม.6 ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่

 

นิคม  พรหมมาเทพย์