หน้าหลัก » สารคดีพื้นบ้าน

ค้างคาวดำ คนล้านนา ผะหญาการทำสมุนไพรพื้นบ้าน

Author by 9/04/15No Comments »

ดอกค้างคาวดำ          ต้นไม้กอมีใบแยกแตกออกรอบลำต้น แผ่ใบใหญ่ ดอกดูๆคล้ายตัวค้างคาว หากดูซาดเซวผิวเผิน เห็นหนวดรุงรังคล้ายหนวดฤษี แปลกดี นี่แหละคนล้านนาเรียกกันว่า ค้างคาวดำ

เคยเล่าเรื่องต้นค้างคาวดำมาแล้วนานเต็มที มาวันนี้ได้เรียนรู้ข้อมูลเพิ่มเติม จึงนำข้อมูลใหม่มาเล่าเสริมให้เกิดความรู้มากหลายยิ่งขึ้น

เมื่อคราวก่อนเล่าถึงต้นค้างคาวดำเพราะดอกมีสีดำ แต่มาคราวนี้มีคนบอกว่า ดอกสีเขียวก็มี แต่คนเรียกกันว่า “ค้างคาวขาว” อาจเป็นเพราะไม่ดำกระมัง

ใบค้างคาวดำหรือค้างคาวขาวใช้เป็นสมุนไพรต้มอาบแก้ไข้ แก้ผดผื่นคัน โดยเฉพาะเมื่อเด็กเป็นไข้ ไม่สบายผู้ใหญ่จะเด็ดเอาใบที่แก่จัด สีเขียวเข้มได้ยิ่งดี นำมาสักสองสามใบต้มน้ำพออุ่นๆร้อนๆเพื่อแก้ไข้

ผู้ใหญ่บางคนชอบรับประทานลาบดิบๆก็ใช้ใบอ่อนต้นค้างคาวดำ มาแกล้มดิบๆมีรสฝาดเล็กน้อย ก็ช่วยรักษาอาการท้องเดินได้ดีเช่นกัน

เมื่อนั่งฟังตำนานเกี่ยวกับต้นค้างคาว ทำให้นึกอยากลองอยากเห็น โดยเฉพาะคืนเดือนเป็ง พระจันทร์อร่ามเรือง บางท่านบอกว่า พระฤาษีจะเสกดอกค้างคาวให้บินออกไปเล่นแสงจันทร์ บางท่านก็เล่าว่า หากเรามีไว้และบูชาดีๆจนได้ที่ วันดีคืนดีก็จะเห็นฝูงค้างคาวบินออกจากดอกไปในค่ำคืน หากใกล้รุ่งก็จะกลับมาที่ดอก เป็นดอกไม้ดั้งเดิม ว่าอั้น

เออ…ฟังไปเพลินไปดูเข้าท่า หากท่านใดมีต้นค้างคาวกำลังออกดอกชูช่อก้านงดงามก็ลองสังเกตดูบ้างเน้อ หรือว่าผู้เฒ่าจะเล่าเป็นนิทานให้ละอ่อนฟังเพลินสนุกม่วนเหล้นก็สุดจะเดาแต่ที่แน่ๆเมื่อเรามีต้นค้างคาวไม่ว่าจะดำหรือขาว ก็ควรหมั่นสังเกตสังกาดูบ้างอย่างน้อยๆก็มีสมุนไพรอยู่ในบ้าน ให้ทั้งสวยงามและสมุนไพรดีแท้

            ภาพ ดอกต้นค้างคาวดำ แหล่งเรียนรู้ผะหญาล้านนา ม.6 ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จังหวัดเชียงใหม่.