หน้าหลัก » สารคดีพื้นบ้าน

ถมเก๊า คำบอกคนล้านนา ผะหญาการเก็บขยะใบไม้

Author by 18/06/15No Comments »

ถมเก๊า      แผ่นดินถิ่นล้านนาแต่เก่าก่อน ผู้คนใช้ชีวิตในวิถีเรียบง่ายและใช้วิธีการเก็บกวาดขยะหรือขี้เหยื้อให้เกิดประโยชน์แม้กระทั่งขยะก็ไม่ทิ้งขว้างเก็บกวาดเข้าถมเก๊าหรือโคนต้นไม้ให้กลายเป็นปุ๋ยพร้อมกับบ้านเรือน ข่วงบ้านก็สะอาดไปด้วยในตัว คนแก่จึงบอกให้ละอ่อนหรือเด็กๆกว่า กวาดถมเก๊าไม้

ปัญหาบ้านเมืองปัจจุบันผู้คนได้สร้างทิ้งขยะหรือขี้เหยื้อไว้กันมากมายจากสถิติคนหนึ่งจะสร้างขยะโดยเฉลี่ยต่อหนึ่งกิโลกรัมต่อคนต่อวัน ลองคิดดู ประชากรชาวไทยมีหกสิบห้าล้านคน วันหนึ่งก็มีขยะหกสิบห้าล้านกิโลกรัม จะเอาไปไว้ที่ไหนกันนะ

ขยะที่มาจากการเดินห้างมีทั้งถุงพลาสติก ถุงยางแซ่วเพราะมันดี-เสียงแซ่วๆ  ว่าอั้น เมื่อใส่ของมาบ้านก็มากมาย จึงมีคนคิดว่าหากซื้อของร้านใด เมื่อมี ถุงเหลือใช้จะเป็นขยะก็ให้กลับไป  ทิ้งถังขยะหน้าห้างนั้นๆ เพื่อให้ทาง  ห้างรับผิดชอบขยะที่มาจากสินค้า  ของตนเอง  หากเป็นดังนี้ก็จะดี         ไม่น้อยเหมือนกันแต่ต้องมีตราของห้างนั้นๆ ไว้ หาไม่แล้วขยะจากที่อื่นก็ปลอมปนเข้าไปอีก เรื่องนี้ก็เอาการอยู่เน้อหมู่เฮา

วกมาเรื่องการเก็บกวาดขยะภายในข่วงบ้าน ส่วนมากจะเป็นใบไม้เศษไม้เศษหญ้าต่างๆที่ย่อยสลายได้ง่ายจึงไม่ค่อยเป็นปัญหาต่อเจ้าของบ้านมากนัก

การเก็บขยะในข่วงบ้านส่วนมากจะนิยมเก็บกวาดตอนเช้า โดยเฉพาะผู้เฒ่าผู้แก่ตื่นแต่เช้าถือสะหลาดหรือไม้กวาดทางมะพร้าวหรือชาวบ้านเรียกกันว่า “ยูสะลาด” กวาดไปมาตามข่วงบ้านเข้าหาโค้นต้นไม้ แต่เพื่อให้มีที่เก็บ สัตว์เลี้ยงเป็ด ไก่ไม่มารบกวนเจ้าของบ้านนิยมทำคอกป้องกันขยะแตกเกลื่อนกลิ่นฟุ้งปลิวรกข่วงบ้านกันอีก

การเก็บขยะใส่คอกโคนต้นไม้นอกจากจะทำให้ข่วงบ้านสะอาดดีแล้วทำให้มีปุ๋ยบำรุงพืช บำรุงต้นไม้ได้ดีอีกทางหนึ่ง แป๋งกั๋นเตอ๊ะหมู่เฮา…

ภาพ คอกขยะสวนมหาวิทยาลัยชีวิตร่องขุ่น ลิขสิทธิ์ของแหล่งเรียนรู้ผะหญาล้านนา ต.ดอนแก้ว แม่ริม ชม.

นิคม  พรหมมาเทพย์