หน้าหลัก » สารคดีพื้นบ้าน

รังมดส้ม ผะหญาการนำมาทำสมุนไพร

Author by 18/12/14No Comments »

00 copy            รังมดส้ม หรือรังมดแดงที่อยู่ตามกิ่งไม้ ผู้คนล้านนาจะนำมาทำสมุนไพรในการรักษา โรคผื่นคัน หรือโรคผิวหนัง ทำให้หายจากโรคอย่างชะงัดนัก

คำว่ามดแดงในภาษาภาคกลาง คือคำว่า “มดส้ม” ของคนล้านนา เพราะว่าเมื่อเราบีบให้มันเยี่ยวออกมามีรสส้มหรือรสเปรี้ยวจี๊ดนั่นเอง จึงเรียกกันว่า มดส้ม ว่าจะอั้น

มดส้มมักทำรังตามกิ่งไม้โดยใช้ใบไม้ที่อยู่ในที่นั้น มารัดด้วยใยน้ำลายของพวกมัน อาจจะรังใหญ่รังเล็กแล้วแต่ใจพวกมันจะสร้าง เราจะไปบังคับมันไม่ได้ ที่สำคัญเมื่อพวกมันสร้างรังกันแล้ว พวกมันจะพากันไข่สีขาวมากมาย ไข่โตเต็มที่กลายเป็นแม่มูด หรือมดขนาดใหญ่ บินออกจากรังไป ปล่อยให้พวกแม่มดทั้งหลายอยู่ในรัง แล้วย้ายรังไปสร้างรังใหม่ รังของมดแดงที่พวกมันทิ้งร้างไว้นี่เองผู้คนล้านนาเรียกมันว่า “รังมดส้มห่าง” คือรังมดร้างนั่นเอง รังมดแดงที่ถูกทิ้งร้างนี่แหละ หมอพื้นบ้านจะนำมาต้มเอาน้ำอาบแก้ผื่นคัน หากเป็นไข้เล็กน้อย ก็เอาน้ำรังมดส้มอาบก็จะหายขาดได้

บางครั้ง พวกมดส้มพากันไปทำรังตามต้นสมุนไพร โดยเฉพาะต้นใบเปล้าหลวง เปล้าน้อย หรือสมุนไพรอื่นๆ ก็จะยิ่งดีนักแล จะได้ตัวยาสมุนไพรคราวเดียวกันสองอย่าง ทั้งรังมดส้มและใบสมุนไพร แต่ครานี้มันออกจะโหดไปหน่อย เพราะสรรพคุณใบสมุนไพรต้องได้จากการนำเอารังมดส้มที่มีตัวเป็นๆอยู่มาต้มทั้งๆที่พวกมันมีชีวิตเพื่อนำมารักษาไข้ของผู้คนที่มีอาการเจ็บป่วย แต่ได้ผลแรงดีจังเน้อ

จะไม่ให้ผลดีอย่างไรเล่า ทั้งใบเปล้าก็เป็นยา ทั้งรังมดส้มก็เป็นยา เสมือนได้รับยาสองขนานไปพร้อมกันนั่นเอง

หากมดส้มไปทำรังบนต้นสมุนไพรอื่นๆก็ต้องดูว่า สมุนไพรชนิดนั้นๆ เป็นยาสมุนไพรแบบใด คือว่ารักษาไข้ รักษาบาดแผล รักษาโรคหืด เป็นต้น หากได้รังมดส้มที่ต้นสมุนไพรก็ถือว่าเป็นโชคดีที่ได้รับตัวยาอย่างแรง สองต่อว่าอั้น แต่ก็ต้องอดขอโทษขอโพยเจ้าตัวน้อยมดส้มเจ้าของรังเพราะพวกมันต้องตายเรียบเมื่อโดนน้ำร้อนต้ม.

            ภาพ รังมดส้มจากใบเปล้าหลวง แหล่งเรียนรู้ผะหญาล้านนา ม.6 ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่