หน้าหลัก » สารคดีพื้นบ้าน

“เผิ้งเข้าโก๋น” คำบอกเล่าคนล้านนาผะหญาก๋ารสังเกตสิ่งแวดล้อม

Author by 16/07/15No Comments »

เผิ้งเข้าโก๋น           หากเราไปตามหมู่บ้านชนบท เรามักจะเห็นท่อไม้ท่อนใหญ่มีรูอยู่ข้างๆ นั่นคือโก๋นเผิ้ง หรือชาวบ้านทั่วไปเรียกฮังเผิ้งโก๋น แล้วแต่ท้องถิ่นนิยม แต่มาวันนี้จะขอเล่าเรื่องเผิ้งเข้าโก๋นให้ทราบ

เสียงหึ่งๆดังมาน่ากลัวแหงนดูเห็นหมู่เผิ้งหรือผึ้งมากมายพากันบินมารุมล้อมตอมรูท่อนไม้แห้งที่รูกลวงกลาง เจ้าของบ้านบอกว่านั่นคือ โก๋นผึ้ง

โก๋นผึ้ง หรือโพรงผึ้ง ภาษาไทยกลาง มันคือที่อยู่ของบรรดาผึ้งรวงทั้งหลาย ส่วนภาษาล้านนาเราเรียกกันว่า “โก๋นผึ้ง”คือผึ้งที่ใช้รูกลวงของไม้เป็นที่สร้างรัง ส่วนภาษาไทยกลางบางแห่งเรียกกันว่า “ผึ้งรวง” ซึ่งต่างจากผึ้งรังที่ทำรังอยู่ตามกิ่งไม้

เมื่อบรรดาหมู่เผิ้งโก๋นกำลังบินว่อน รุมล้อมตอมรังใหม่อยู่นั้น ผู้ใหญ่มักบอกเด็กว่า “อย่าเข้าใกล้ อย่าเอาไม้แหย่ เดี๋ยวมันจะพากันปี้ (ต่อย) เอาจนเจ็บป่วย ต้องรอให้พวกมันพากันเข้ารังให้ดู ทั้งหมด โดยการสังเกตว่า จะมีเพียงตัวสองตัวที่คอยไต่ตอมข้างๆรูที่พวกมันพากันเข้าไปนั่นแหละ และผึ้งตัวสองตัวที่คอยระวังอยู่นอกรูนี่แหละร้ายนัก มันเป็นเหมือนทหารที่เฝ้าปกป้องพวกมัน

เมื่อเห็นว่าหมู่ผึ้งเข้ารังหมดแล้ว ต้องคอยบอกเตือนให้ผู้คนในบ้านทราบเพื่อระวังตัวในการเดินไปมาตามข่วงบ้าน

ที่ห้ามกระทำเด็ดขาดคือการสูบบุหรี่ การนำเอาน้ำมันหรือสิ่งที่มีกลิ่นเหม็นเข้าไปใกล้รังของมัน จะทำให้พากันหนีไปหมด เราจะไม่ได้น้ำผึ้งมาใช้ในชีวิตประจำวัน

การอยู่กินกับผึ้ง ก็ไม่มีอะไรยุ่งยากให้ชีวิตผิดแผกไปจากธรรมชาติ เพียงแต่ระวังอย่าเข้าใกล้รังดังกล่าวแล้ว

ผู้คนเชื่อกันว่า หากหมู่ผึ้งมาทำรังในบ้านเมื่อใด เมื่อนั้นจะมีโชคลาภดีงาม หากกล่าวในเชิงวิชาการก็อาจกล่าวได้ว่า สิ่งแวดล้อมดี มีอากาศดีไร้มลพิษ หากมีผึ้งเข้ามาอยู่ในบ้านเราก็อย่าไล่มันหนี รอเอาน้ำหวานดีกว่า

            ภาพผึ้งเข้ารัง ในแหล่งเรียนรู้ผะหญาล้านนา ม.6 ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จงเชียงใหม่.

…นิคม  พรหมมาเทพย์…