หน้าหลัก » เสาร์พิเศษ

ทำไมคนเหนือ จึงไปวัดใน “วันเนา”

Author by 20/04/07No Comments »

สืบเนื่องจาก “ปฏิทินล้านนาฉบับใหม่” ที่ผ่านการชำระภายใต้กระบวนการวิจัยโครงการ “การชำระปฏิทินและหนังสือปีใหม่ ล้านนา” โดยการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) สำนักงานภาค มี อาจารย์เกริก อัครชิโนเรศ เป็นหัวหน้าทีมวิจัย ร่วมกับคณะสงฆ์ทั่วทั้งภาคเหนือ และผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความเชี่ยวชาญด้านโหราศาสตร์

โดยมีการจัดเวทีชำระปฏิทินทั้ง 6 ครั้ง ตลอดเวลา 1 ปี ทีมวิจัยได้ปฏิทินล้านนาฉบับใหม่ ที่มีความถูกต้องแม่นยำตามหลักโหราศาสตร์ เป็นที่ยอมรับของคนล้านนา

อาจารย์เกริก อัครชิโนเรศ หัวหน้าโครงการวิจัย กล่าวว่า การชำระปฏิทินครั้งนี้เนื่องจากมีเสียงเรียกร้องของชาวบ้านว่า เหตุใดการคำนวณวัน หรือการกำหนดวันดีวันเสียของแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน จึงเห็นว่าน่าจะต้องมีการชำระสะสางเพื่อความถูกต้อง และลดการสับสนของผู้ใช้

โดยเฉพาะการหาฤกษ์หายามของคนล้านนา นับตั้งแต่เสร็จสิ้นการชำระ และตีพิมพ์แจกจ่ายประชาชนทั่วภาคเหนือ ถึงวันนี้ 5 ปี นับได้ว่าปฏิทินฉบับนี้เป็นที่ยอมรับของผู้คนอย่างมาก ที่ทราบเพราะทุก ๆ ปีจะมีบริษัทห้างร้าน โรงเรียน หน่วยงานราชการนำไปตีพิมพ์แจกจ่ายแก่ประชาชนถึงขณะนี้มากกว่า 40 รูปแบบ จำนวนกว่า 200,000 ฉบับ

หมายความว่า ปฏิทินล้านนาฉบับใหม่ต่างได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายในจังหวัดล้านนา แม้จะได้รับเผยแพร่ แต่ ดร.วิโรจน์ อินทนนท์ แห่งภาควิชาปรัชญา คณะมนุษย์ศาสตร์ มช. ตั้งข้อสังเกตว่า “ปักกะทืน” หรือ ปฏิทินที่ผ่านการชำระโดยโหราจารย์ระดับเกจิ ซึ่งระบุชัดว่า “ปีใหม่เมือง” ตามจารีตประเพณีของคนล้านนาคือวันที่ 14 – 15 – 16 ซึ่งจะเป็นวันสังขารต์ล่อง วันเนาว์ และวันพญาวันตามลำดับ

โดยประเพณี ที่คนเหนือหรือคนล้านนาจะเข้าวัดทำบุญในวันพญาวัน ซึ่งปีนี้ตรงกับวันที่ 16 แต่เพราะเหตุใดคนทั้งหลายยังไปวัดในวันเน่า คือวันที่ 15 เมษายน ซึ่งผิดหลักผิดจารีตที่ถือ ปฏิบัติกันมา

เคยสอบถามไปยังพระเถระระดับเลขาเจ้าคณะจังหวัดก็ได้คำตอบว่าทางคณะสงฆ์เคยสอบถามไปทางเถระสมาคม และสำนักนายกรัฐมนตรีแล้ว ได้คำตอบว่าทางราชการได้กำหนดให้วันที่ 13 – 14 – 15 เมษายนของทุกปีเป็น วันมหาสงกรานต์ , วันเนาว์และวันเถลิงศกตามลำดับ เพราะฉะนั้นทางคณะสงฆ์จึงต้องปฏิบัติตาม

เมื่อเป็นดังนั้นศรัทธาชาวบ้านพากันปฏิบัติตาม การปฏิบัติตามก็หมายความว่า คนเหนือจะไปวัดในวันที่ 16 ไม่ได้ เพราะราชการไม่ได้ประกาศให้เป็นวันหยุด เมื่อเป็นเช่นนี้ ดร.วิโรจน์ เรียกว่า การกำหนดของรัฐมีอิทธิพลเหนือประเพณีของราษฏร ทั้งๆ ที่โหราจารย์ล้านนา เช่น พระอดุลสีลกิตติ์ วัดธาตุคำ ต.หายยา อ.เมือง จ.เชียงใหม่ และบรรดาโหรหลวงประจำสำนักราชวังต่างใช้คัมภีร์โหราศาสตร์ เล่มเดียวกันคือ “คัมภีร์สุริยยาตร”

ผลจากการคำนวณ ตามคัมภีร์ ตามข้อมูลปฏิทินสงกรานต์ โดย “งานโหรพราหมณ์สำนักพระราชวัง ที่จัดพิมพ์โดย “กลุ่มงานศิลปกรรม งานสนับสนุนกิจกรรมสำนักสื่อสารองค์กร ธนาคารออมสินระบุว่า ประกาศสงกรานต์ ปีพุทธศักราช ๒๕๕๐ ปีกุนนพศก จุลศักราช ๑๓๖๙ วันเสาร์ที่ ๑๔ เมษายน เป็นวันมหาสงกรานต์ และวันที่ ๑๖ เมษายน เวลา ๑๖ นาฬิกา ๔๐ นาที ๔๙ วินาทีเปลี่ยนจุลศักราชใหม่เป็น ๑๓๖๙

เช่นกันกับในหนังสือปีใหม่เมือง อ.เกริก กล่าวว่า ปีเมืองใค้ จ.ศ.๑๓๖๙ ฉบับวัดธาตุคำทำนายและพยากรณ์ โดยพระครูอดุลสีลกิตติ์ ก็ระบุว่า เดือน ๗ แรม ๑๒ ฅ่ำ” พร่ำได้วันเสาร์ วันไทเปิกยีวันที่ ๑๔ เมษายน รวิสังขานต์… จักย้ายจากมีนประเทศไปสู่เมษราศีด้วยโคจรวิถี ในยามตูดช้ายเวลา ๑๒ นาฬิกา ๔๓ นาที ๑๒ วินาทีฅนทั้งหลายเรียกว่าสังขานต์ล่อง

ในเดือน ๗ แรม ๑๓ ฅ่ำ ตรงกับวันอาทิตย์ที่ ๑๕ เมษายนไทได้วันกัดเหม้า เปนวันเน่าปีนี้มีวันเน่าวันเดียว และ ในเดือน ๗ แรม ๑๔ ฅ่ำ (เดือนเจ็ดดับ) วันเม็งได้วันจันทร์ ไทได้วันกดสี ตรงกับวัน ๑๖ เมษายน พระสุริยอาทิตย์เสด็จสถิตทิพย์วิมาน ในเวลากาลได้ยามพาดฅ่ำเวลา ๑๖ นาฬิกา ๔๐ นาที ๔๘ วินาที

ยามนั้นจุลศักราชก็ขึ้นแถม ๑ ตัว เป็นจุลศักราช ๑๓๖๙ กุญชรฉนำ กัมโพชพิสัยไทภาษาว่าปีเมืองใค้ “เหมือนกับที่ปฏิทินสากลระบุให้วันที่ 1 ของทุกปี เป็นวันขึ้นปีใหม่ เพราะฉะนั้นในวัน 31 ธันวาคม เราจึงไม่ไปวัด…คืนวันที่ 31 เป็นวันแห่งการเฉลิมฉลอง และการร่ำลาปีเก่า แต่เราจะไปวัด ไปทำบุญตามประเพณีกันวันที่ 1 มกราคม….ซึ่งรัฐบาลประกาศให้เป็นวันหยุดราชการ

ประเด็นนี้ก็เหมือนกันกับวันสงกรานต์ หรือปีใหม่เมืองทุกปี รัฐบาลได้ประกาศให้วันที่ 13 – 14 – 15 เป็นวันสงกรานต์ และเป็นวันหยุด..วันที่ 16 เมษายน คือวันทำงาน ตามจารีตประเพณีโบราณของคนล้านนา วันที่ 14 คือวันสังขารล่อง วันที่ 15 คือวันเน่า และ วันที่ 16 เมษาเป็นวันพญาวัน เป็นวันที่คนล้านนาต้องไปวัดทำบุญ

แต่เมื่อรัฐบาลประกาศให้เป็นวันทำงานปกติ คนล้านนาจึงจำเป็นต้องเลื่อนการไปวัดในวันที่ 15 ตามตำราคือวันเนา โดยปกติจะไม่มีการไปวัดหรือทำกิจกรรมใด ๆ ทั้งสิ้น อ.เกริกกล่าว และพยายามชี้ให้เห็นว่า ในทางกลับกัน การกำหนดวันต่าง ๆ ของทางราชการได้ก่อให้เกิดผลกระทบ โดยจะทำให้การประพฤติปฏิบัติ ตามประเพณีดังเดิมผิดเพี้ยนไป.

สกว. สำนักงานภาค ….. รายงาน.