หน้าหลัก » เสาร์พิเศษ

ประเพณีปีใหม่ม้ง

Author by 29/12/06No Comments »

งานกีฬาประเพณีปีใหม่ม้งเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมและต่อต้านยาเสพติด เมื่อวันเสาร์ ที่ 23 ธันวาคม 2549 ณ บ้านแม่สาน้อย ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ โดยมี หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี ประธานมูลนิธิโครงการหลวง ทรงเป็นประธานเปิดงาน และ นายธวัชวงศ์ ณ เชียงใหม่ นายกองค์การบริหารส่วน จังหวัดเชียงใหม่ เป็นผู้กล่าวรายงาน การเปิดงานกีฬาประเพณีปีใหม่ม้ง

การจัดงานมีวัตถุประสงค์เพื่อถวายพระพร และเฉลิมฉลองเนื่องในวโรกาส องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมายุครบ 80 พรรษา เพื่อต่อต้านยาเสพติด และอนุรักษ์วัฒนธรรม และเพื่อสร้างความสามัคคีระหว่างเครือข่ายชุมชน
โดยมูลนิธิโครงการหลวงโดยงานพัฒนาสาธารณสุขร่วมกับเครือข่ายชุมชนม้ง 12 กลุ่มหมู่บ้าน (เครือข่ายชุมชนม้งอนุรักษ์วัฒนธรรมต้านยาเสพติดเชียงใหม่) ประกอบด้วย บ้านหนองหอยเก่า หนองหอยใหม่ แม่สาใหม่ แม่สาน้อย แม่ขิ ผานกกก บวกเต๋ย บวกจั่น อ.แม่ริม บ้านห้วยเสี้ยว บ้านห้วยกว้าง- น้ำซุ้ม อ.หางดง บ้านขุนช่างเคี่ยน และบ้านดอยปุย อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ได้ร่วมมือกันเป็นเครือข่ายชุมชนแก้ไขปัญหายาเสพติดมาตั้งแต่ ปี 2536 และได้จัดกีฬาปีใหม่ม้ง เพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมและต่อต้านยาเสพติด ตั้งแต่ ปี 2538 โดยผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพ

ภายในงานจะมี ขบวนพาเหรดที่สวยงาม การจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ การแข่งขันกีฬาประเพณีต่างๆ ได้แก่ โยนลูกช่วง โยนลูกข่าง ยิงหน้าไม้ การประกวดเทพธิดาม้ง กีฬากลุ่มแม่บ้าน และการแข่งขันล้อเลื่อนไม้

ประเพณีขึ้นปีใหม่หรือประเพณีฉลองปีใหม่ ซึ่งเป็นงานรื่นเริงของชาวม้ง จัดในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 2 ของทุกๆปี จะจัดขึ้นหลังจากได้เก็บเกี่ยวผลผลิตในรอบปีเรียบร้อย และเป็นการฉลองถึงความสำเร็จในการเพาะปลูก ของแต่ละปี ซึ่งจะต้องทำพิธีบูชาถึงผีฟ้า – ผีป่า – ผีบ้าน ที่ให้ความคุ้มครอง และดูแลความสุข สำราญตลอดทั้งปี รวมถึงผลผลิตที่ได้ในรอบปีด้วย ซึ่งแต่ละหมู่บ้านจะทำการฉลองกันอย่างพร้อมเพรียงกัน หรือตามวัน และเวลาที่สะดวกของแต่ละหมู่บ้าน ซึ่งโดยมากจะอยู่ในช่วงเดือนธันวาคม ของทุกปี ประเพณีฉลองปีใหม่ม้งนี้ชาวม้งเรียกกันว่า “น่อเป๊โจ่วฮ์” แปลตรงตัวได้ว่า “กินสามสิบ” และจะมีประเพณีกินข้าวใหม่ หนุ่มสาวชาวม้งจะแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าชุดใหม่สวยงาม มีการจับกลุ่มกันทำกิจกรรมบันเทิงร่วมกันอย่างสนุกสนาน และการละเล่นที่มีมาช้านานอีกนั่นก็คือ การเล่นลูกข่างและลูกช่วง

จากการสัมภาษณ์ นายวิชัย ภูสิริพัฒนนท์ ผู้ใหญ่บ้านแม่สาน้อย ม.10 ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ กล่าวถึงกีฬาประเพณีปีใหม่ม้งว่า ได้จัดงานมาแล้วหลายครั้ง โดยครั้งนี้จัดขึ้นเป็นครั้งที่ 15 ช่วงแรกปัจจัยเรื่องเงินทองไม่ได้มีผลในการจัดงานนี้ แต่ช่วงหลังๆจะมีเงินทองจะเข้ามาเป็นสปอนเซอร์ เข้ามาช่วยเหลือในการจัดงานมากขึ้น ในการจัดงานครั้งนี้เพื่อเป็นการอนุรักษ์ประเพณีของชาวม้งไม่ให้สูญหาย ต้องการให้ลูกหลานสืบทอดต่อไป แต่เด็กวัยรุ่นในหมู่บ้านปัจจุบันไม่ค่อยนิยมสวมใส่เสื้อผ้าม้งกัน จึงเป็นปัญหาที่ทำให้วัฒนธรรมการแต่งกายของม้งเลือนหายไป จึงมีการเตรียมชุดใหม่เพื่อสวมใส่ร่วมงานประเพณีขึ้นปีใหม่นี้

โดยที่เครื่องแต่งกายชุดประจำเผ่านั้นแม่บ้านจะเป็นผู้เย็บปักเองอย่างสวยงามให้ทุกคนในครอบครัวได้สวมใส่กัน โดยชุดจะมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นเฉพาะตัวอย่างชัดเจนเห็นได้จากเสื้อ กระโปรง หรือกางเกง จะมีเหรียญกลมๆคล้ายเหรียญบาทที่ชาวม้งนิยมนำมาเย็บติดเพื่อเพิ่มสีสันความสวยงามให้กับชุดและทำให้เกิดเสียงที่ไพเราะดังกังวานเมื่อเหรียญมากระทบกันในขณะที่ร่างกายเคลื่อนไหวนั่นเอง

ในแต่ละปีจะต้องมีการเตรียมงานล่วงหน้าอย่างน้อย 1 ปี ส่วนเรื่องของผู้เข้าร่วมงานปีนี้มีผู้คนให้ความสนใจเป็นจำนวนมากใกล้เคียงกันกับปีที่ผ่านมา และนายวิชัยยังได้กล่าวอีกว่าในปีกุน หมู่บ้านขุนช่างเคี่ยน อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ จะเป็นเจ้าภาพจัดงานครั้งต่อไป

จะเห็นได้ว่าประเพณีปีใหม่ม้งเป็นกิจกรรมที่ชาวม้งพยายามช่วยกันอนุรักษ์ไว้ มิให้สูญหายไป และได้ร่วมมือกันจัดขึ้นในปีนี้เป็นปีที่ 15 ซึ่งถือได้ว่าในการจัดงานครั้งนี้มีผู้คนให้ความสนใจทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศที่อยู่ทั่วทุกสารทิศมาร่วมงาน ถึงแม้สภาพอากาศหนาวเหน็บและถนนขรุขระเต็มไปด้วยฝุ่นมากมายที่ทำให้ไม่เอื้ออำนวยต่อการเดินทางในการไปเที่ยวมากเท่าใดนัก แต่เมื่อมาถึงจุดหมายก็ถือได้ว่าการเดินทางคุ้มค่ากับการได้สัมผัสวิถีชีวิตอีกรูปแบบหนึ่ง ที่เราไม่เคยเห็นมาก่อน.