สกู๊ปข่าวพิเศษ " วัดพระธาตุลำปางหลวง "

            วัดพระธาตุลำปางหลวง มรดกล้ำค่าคู่ "เวียงละกอน"ที่ชาวเหนือให้ความสนใจ โดยเฉพาะผู้ที่เกิดราศีตรงกับปีฉลู(ปีวัว) ต่างมุ่งหน้าเดินทางมานมัสการโบราณสถานที่เคียงคู่กับเมืองลำปางเช่นนี้

            การเดินทางเริ่มต้นจากตัวเมืองลำปางไปตามเส้นทางลำปาง-กรุงเทพ จากตัวเมืองถึงอำเภอเกาะคาประมาณ 16 กิโลเมตร เมื่อถึงตัวอำเภอจะมีป้ายแสดงไปยังวัดพระธาตุลำปางหลวงโดยเลี้ยวขวาไปประมาณ 3 ก.ม.จะพบความงามของพระธาตุลำปางหลวง ผู้ที่ได้มาสัมผัสเป้นครั้งแรกอาจจะทึ่งในความสวยงามของสถาปัตยกรรมเช่นนี้

            ท่านจะพบกับแนวกำแพงใหญ่ที่ทอดกั้นยาวบริเวณวัดที่แสดงถึงความขลังและความเข้มแข็งที่ยืนยาวมาให้รุ่นลูกรุ่นหลาน ได้สัมผัสและชื่นชมตลอดมาด้านศิลปะกรรม วัดพระธาตุลำปางหลวงนับเป็นวัดที่เป็นหลักของสังคมเมืองที่มีขนาดใหญ่ เหมือนวัดมหาธาตุของบรรดาเมืองใหญ่อื่นๆในประเทศไทย เมื่อเดินเข้าสู่วัดจะได้สัมผัสกับบันไดนาคที่ตระหง่านอยู่ด้านหน้า ลักษณะเป็นนาคสองชั้น หัวนาคชั้นแรกเป็นมังกรคล้ายนาคตามคตินิยมทางเหนือ ชั้นที่สองเป็นหัวนาคหัวเดียว เดินขึ้นไปตามบันไดนาคจนถึงประตูซุ้มโค้งหรือประตูโขง ที่ส่วนบนมีลายปูนปั้นเป็น "กรองวิมาน" มีนาคและหงส์ตามชั้นต่างๆจนถึงยอดดูสวยงามยิ่ง จากนั้นเป็นบริเวณพุทธสถานด้านหน้าคือพระวิหารหลวง เป็นอาคารขนาดใหญ่ เป็นวิหารเปิดโล่ง เข้าไปในวิหารจะพบกับความโอ่โถงและสัมผัสความรื่นรมย์ จะมีกู่สีทองดูสวยงามยิ่ง บรรจุ"พระเจ้าล้านทอง"เป็นประธานของพระวิหาร หลังพระวิหารเป็นเจดีย์ประธานทรงกรรมแบบล้านนา บนฐานสูงมีกำแพงแก้ว ลูกกราสำริด ยอดดอกบัวล้อมเป็นรูปจัตุรัส ส่วนองค์เจดีย์นั้นบุด้วยทองแดงปิดทอง ซึ่งชาวเหนือเรียกว่า "ทองจังโก" ตามแผ่นโลหะเหล่านี้เป็นลวดลายแบบต่างๆเกือบจะไม่เหมือนกันแม้แต่แผ่นเดียว เมื่อไหว้พระธาตุแล้ว ด้านขวามือจะมีวิหารขนาดเล็ก คือ วิหารน้ำแต้ม ซึ่งมีศิลปะการวาดภาพของคนโบราณอายุตั้งแต่พุทธสตวรรษที่ 21 วิหารหลังนี้สร้างในสมัย พระเจ้าติโลกราช งานศิลปะภายในวิหารจะเป็นรูอากาศที่งดงามที่สุดอยู่กลางเบื้องบน ด้านซ้ายและขวาเป็นภาพดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์อันเป็นสัญลักษณ์ของจักรวาล ใต้ลงมาเป็นภาพเทวดาถือช่อไม้สวรรค์ ตามเสาในวิหารเขียนลายรดน้ำตามแบบล้านนา ฐานมีลายปูนปั้นลายสิงห์ ทวยหรือหูช้างโดยรอบอาคารที่สลับกับลายดอกต่างๆตามคอสอง ของอาคารนี้ทั้งหมดเขียนจิตรกรรมฝาผนัง ลักษณะองค์ประกอบของภาพจะเป็นลีลาท่วงทำนองประสานกัน ภาพเหล่านี้เขียนบนดินสอพองเป็นภาพชีวิตจริงในสมัยที่เขียน ใส่ลงไปเป็นตัวเรื่องของภาพ มีตัวอาคารบ้านเรือน ประเพณีชาววัง ชาวบ้านลักษณะการแต่งต่างๆน่าศึกษาอย่างยิ่ง


            ส่วนทางด้านซ้ายมือขององค์พระธาตุจะเป็นวิหารพระพุทธ ในตัวพระวิหารมีพระพุทธรูปองค์ใหญ่ พระประธานตามแบบเชียงแสนอยู่รอบอาคาร เมื่อเปิดประตูด้านหน้าแสงอาทิตย์จะส่องสว่างตรงองค์พระประธานมองแล้วช่างสุกใสสวยงามยิ่ง

            บริเวณนอกกำแพงวัดเมื่อมองจากด้านนอกดูแล้วเป้นพะวิหารรอบด้วยวิหารคตรูปสี่เหลี่ยมจะเห็นว่ามีประตูเข้าออก 3ทาง เมื่อออกจากประตูทางด้านซ้ายมือเพื่อมุ่งไปยังบริเวณภายนอกของพุทธสถานด้านหลังมีวิหารพระแก้วมรกตเป็นอาคารไม้ ด้านข้างเป็นหอไตรฐานปูน ห้องใต้ผนังอาคารผาย ออกแบบอาคารล้านนา มีลายสลักแกะไม้และลายปูนปั้นน้ำมันติดบนพื้นไม้ด้วย ภายในวืหารพระแก้วมรกต มีพระพุทธรูปนาม พระแก้วดอนเต้า ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่สำคัญคู่เมืองลำปาง มีตำนานการเกิดจากผลแตงโมที่นางสุชาดาได้นำมาถวาย พระมหาเถระผ่าผลแตงโมปรากฏว่ามีมรกตอยู่ในลูกแตงโม จึงอยากจะนำมาสร้างเป้นพระพุทธรูป สาเหตุที่ต้องมาอยู่ที่วัดแห่งนี้เพราะพระเถระได้หนีออกจากวัดพระแก้วดอนเต้ามาอยู่ที่วัดพระธาตุ ได้นำพระแก้วดอนเต้ามาด้วย จึงอยู่ที่วัดนี้จนปัจจุบัน ในวิหารพระแก้วมรกตยังมีวัตถุโบราณ อาทิ ตะลุ่มโบราณ งานจำไม้หลักเช่น สังเค็ด ธรรมมาสน์ คานหาบ ตู้พระไตรปิฎก แบบจำลองปราสาท งานจำไม้หลักรูปสัตว์ต่างๆ พระพิมพ์ พระเครื่อง ดาบของเจ้าครองเมืองในอดีต เงินตราและถ้วยชามสมัยต่างๆ

            ประวัติของวัดพระธาตุแห่งนี้ ถือเป็นตำนานของการเกิดเมืองสมัยโบราณเมื่อยังอดีต มีชื่อทางบาลีว่า "เมืองลัมภกัปปนคร" บริเวณหมู่บ้านเป็นที่ตั้งของวัด คือหมู่บ้านลำปางหลวง มีชื่อทางบาลีว่า ลัมภกาลีวัน ชาวบ้านเป็นชาวลัวะ เมื่อครั้งพุทธกาลพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้และออกเผยแพร่ธรรมสั่งสอน ได้เสด็จมาประทับที่ ดอยม่อนน้อย เป็นที่ตั้งของวัดพระธาตุปัจจุบัน มีชายคนหนึ่งชื่อ อ้ายก่อน เดินผ่านมาได้พบเห็นพระพุทธองค์จึงเกิดศรัทธา ได้เอากิ่งไม้ซางเป็นคานหาบมะพร้าวและไม้ซาง บรรจุน้ำผึ้งมาถวายพระองค์ เมื่อพระองค์ฉันน้ำผึ้งแล้ว พระองค์ทรงทำนายว่า ตรงจุดนี้ต่อไปภายภาคหน้าจะมีคนมาสร้างบ้านแปงเมืองอีกมากมาย และพระองค์ก็ลูบพระเกศาได้เส้นผม แล้วมอบให้อ้ายกอน เขาจึงนำพระเกศามาบรรจุในผอบทองคำ และได้สร้างเจดีย์กลบไว้ ส่วนไม้ซางทีนำมาถวายก็ปักไว้ข้างเจดีย์ ต่อมาไม้ซางเริ่มแตกกิ่งสาขาเติบโตคู่พระธาตุลำปางหลวงมาตราบปัจจุบัน วัดพระธาตุลำปางหลวงแห่งนี้เคยเป็นสถานที่ ที่ท้าวมหายศแม่ทัพพม่ายึดเป็นฐานทัพ เพื่อยึดครองเมืองลำปางในสมัยพระเจ้าลิ้นก่าน ที่ทรงเป็นกษัตริย์อายุน้อยที่ครองเมืองลำปางเพราะพระบิดาของพระองค์สิ้นพระชนม์ การปกครองจึงตกอยู่ใต้อำนาจขุนนางและเกิดความระหองระแหงตามมา ในที่สุดพม่าก็ยึดเมืองได้ แต่ได้มีวีรบุรุษนาม หนานทิพย์ช้าง ลักลอบเข้ามาในวัดนี้เพื่อลอบสังหารแม่ทัพพม่า และกระทำได้สำเร็จสถาปนาตนเป็นเจ้าผู้ครองลำปาง เป็นต้นตระกูลของพระเจ้าเจ็ดตนที่ครองเมืองทางเหนือ คือ ณ เชียงใหม่ ณ ลำพูน ณ น่าน และ ณ ลำปาง

ข้อมูลจาก วารสาร องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง
http://www.thainews70.com, e-mail : editor@thainews70.com