ท่องแคว้นสิบสองพันนา (XISHUANGBANNA) เมืองจิ่งหง หรือ นครเชียงรุ่ง "ดินแดนแห่งธรรมชาติอันเขียวขจี ดื่มด่ำกับศิลปวัฒนธรรมอันน่าอัศจรรย์" (ตอนที่ 1)

            บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) เป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ ในสังกัดกระทรวงคมนาคม ดำเนินกิจการในด้านการบินพาณิชย์ในประเทศ และระหว่างประเทศ ในฐานะสายการบินแห่งชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เป็นรัฐวิสาหกิจของชาติ ที่ดำเนินกิจการแข่งขันกับต่างประเทศ ในธุรกิจการบินโลก และเป็นรัฐวิสาหกิจที่สามารถทำกำไรต่อเนื่องเรื่อยมา ทั้งยังได้รับการยกย่องในด้านต่างๆ ทำให้มีฐานะอยู่ในระดับสายการบินชั้นนำของโลกเสมอมา


            ล่าสุด บริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน) ได้ทำการเปิดจุดบินใหม่ถึง 3 จุด ในตารางการบินภาคฤดูร้อน ปี 2547 อันได้แก่ เมืองบังกาลอร์ ประเทศอินเดีย, เมืองเชียงรุ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน และ เมืองมิลาน ประเทศอิตาลี เพื่อขยายเครือข่ายทางการบินให้ครอบคลุมทั่วโลกมากยิ่งขึ้น พร้อมทั้งมีการสมนาคุณให้กับสมาชิกผู้ถือบัตรสะสมไมล์ "รอยัล ออร์คิด พลัส" ด้วยการมอบไมล์สะสมพิเศษให้กับผู้ที่เดินทางในเส้นทางใหม่ที่บริษัทฯ เปิดทำการบินในครั้งนี้ด้วย


            ในการเปิดจุดบินใหม่ในครั้งนี้ บริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อเชิญสื่อมวลชนและผู้แทนจากบริษัทตัวแทนจำหน่ายบัตรโดยสาร เข้าร่วมเดินทางไปในเที่ยวบินเที่ยวพิเศษของบริษัทฯ เพื่อเป็นการแนะนำจุดบินใหม่ ซึ่งเป็นเที่ยวบินที่บินตรงระหว่างจังหวัดเชียงใหม่ กับ เมืองจิ่งหง (นครเชียงรุ่ง) แคว้นสิบสองพันนา มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน หนึ่งในจุดบินใหม่ของ บริษัทฯ โดย คุณชัยวัฒน์ ชนะภัย ผู้อำนวยการใหญ่ฝ่ายขาย และ คุณปานฑิต ชนะภัย ผู้อำนวยการสำนักงานขายประจำประเทศไทย ได้มอบหมายให้ คุณประกายดาว หอวัฒนกุล ผู้จัดการสำนักงานขายประจำประเทศไทย ภาคเหนือตอนบน บริษัทการบินไทยจำกัด (มหาชน) เป็นหัวหน้าคณะ นำคณะสื่อมวลชนและผู้แทนจากบริษัทตัวแทนจำหน่ายบัตรโดยสาร รวม 15 ท่าน เหินฟ้าไปกับสายการบินไทย เมื่อวันพุธที่ 31 มีนาคม 2547 เที่ยวบินที่ TG 660 ออกเดินทางจากท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ เวลา 10.40 น. สู่ ท่าอากาศยานนานาชาติจิ่งหง แคว้นสิบสองพันนา สาธารณรัฐประชาชนจีน เวลา 13.10 น. (ตามเวลาท้องถิ่น) ใช้เวลาในการเดินทาง 1 ชั่วโมง 30 นาที (เวลาท้องถิ่นที่เมืองจิ่งหง จะเร็วกว่าเวลาในประเทศไทย 1 ชั่วโมง)


            ในอดีตสิบสองพันนาเคยเป็นอาณาจักรที่สำคัญของชนชาติไทอาณาจักรหนึ่ง กษัตริย์องค์แรกของสิบสองพันนา ตามหลักฐาน คือ พญาเจือง ซึ่งน่าจะเป็นองค์เดียว พญาเจืองแห่งอาณาจักรเงินยาง ซึ่งได้สถาปนาอาณาจักรไทลื้อ เมื่อประมาณ พ.ศ.1723 เรียกชื่ออาณาจักรว่า หอคำเชียงรุ่ง

            อาณาจักรสิบสองพันนา จึงเก่าแก่กว่าอาณาจักรสุโขทัย เชื้อสายพญาเจืองได้ปกครองสิบสองพันนาตลอดมา จนกระทั่งถึงกษัตริย์องค์สุดท้าย คือ เจ้าหม่อมคำลือ กษัตริย์องค์ที่ 41 อาณาจักรสิบสองพันนาสิ้นสุดลง เมื่อ พ.ศ.2492 หลังจากสาธารณรัฐประชาชนจีนเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบคอมมิวนิสต์ เจ้าหม่อมคำลือ เคยเป็นนักวิชาการประจำสถาบันชนชาติส่วนน้อยมณฑลยูนนาน ปัจจุบันมีบ้านพักอยู่ที่เมืองคุนหมิง เมืองหลวงของมณฑลยูนนาน


            สิบสองพันนามีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับล้านนา เชียงตุง เมืองยอง และเมืองอื่นๆ ในพม่า และสาธารณรัฐประชาชนลาวมาแต่อดีต ทั้งในด้านระบบเครือญาติ และระบบความเชื่อ ประเพณี พญามังราย และพญาสามฝังแกนแห่งอาณาจักรล้านนาก็มีพระราชมารดาเป็นธิดากษัตริย์เชียงรุ่ง สิบสองพันนาได้รับอิทธิพลความเชื่อทางพุทธศาสนาจากล้านนาผ่านเชียงตุง และรับตัวอักษรจากล้านนามาใช้ในการเขียน นอกจากนี้ยังมีการรับและแลกเปลี่ยนวรรณกรรมกับล้านนา เชียงตุง และสาธารณรัฐประชาชนลาว และมีการติดต่อสัมพันธ์กับไทใหญ่ในพม่าด้วย (จาก รศ.ดร.ประคอง นิมมานเหมินท์, เพลงเด็กไทลื้อ สิบสองพันนา) http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=1824&stissueid=2510&stcolcatid=9&stauthorid=10


            ชื่อสิบสองพันนา แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ของสังคมที่มีวัฒนธรรมหัวเมืองกับระบบการปกครอง พันนาเป็นเขตบริหารในการปกครองของสิบสองพันนา ในรัชสมัยท้าวอินทร์เมืองกษัตริย์องค์ที่ 21 มีการจัดแบ่งหัวเมือง 30 กว่าเมือง เป็น 12 เขตปกครอง เรียกว่า 12 พันนา ใน พ.ศ.2113 จัดแบ่งดังนี้
            1. เมืองเชียงรุ่ง เมืองยาง เมืองฮำ รวมเป็น 1 พันนา
            2. เมืองแช่ เมืองมาง (ฟากตะวันตก) เมืองเชียงลู เมืองออง เป็น 1 พันนา
            3. เมืองลวง เป็น 1 พันนา
            4. เมืองหน เมืองพาน เชียงลอ เป็น 1 พันนา
            5. เมืองฮาย เชียงเจือง เป็น 1 พันนา
            6. เมืองงาด เมืองขาง เมืองวัง เป็น 1 พันนา
            7. เมืองหล้า เมืองบาน เป็น 1 พันนา
            8. เมืองฮิง เมืองปาง เป็น 1 พันนา
            9. เชียงเหนือ เมืองลา เป็น 1 พันนา
            10. เมืองพง เมืองมาง (ฟากตะวันออก) เมืองหย่วน เป็น 1 พันนา
            11. เมืองอูเหนือ เมืองอูใต้ เป็น 1 พันนา
            12. เมืองเชียงทอง อีงู อีปาง เป็น 1 พันนา

            ในปัจจุบันดินแดนที่เคยรู้จักในชื่อ สิบสองปันนานี้ มีชื่อว่า สิบสองพันนา เนื่องจากภาษาไทลื้อ เขียนคำ พันนา แต่อ่านออกเสียงว่า ปันนา และเป็นดินแดนในปกครองของสาธารณรัฐประชาชนจีน หรือที่เรียกว่าเขตปกครองตนเอง มีประชากรส่วนหนึ่งเป็นเผ่าไทลื้อ

            สิบสองพันนา ตั้งอยู่แถบชายแดนภาคใต้ของมณฑลยูนนานระหว่างเส้นละจิจูด 21 องศา 8 ลิปดาเหนือ ถึง 22 องศา 36 ลิปดาเหนือ และเส้นลองจิจูด 99 องศา 56 ลิปดาตะวันออก ถึง 101 องศา 50 ลิปดาตะวันออก มีเนื้อที่ 19,700 ตารางกิโลเมตร ด้านตะวันออกติดต่อกับแขวงฟองสาลีของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ด้านใต้ติดต่อกับแขวงอุดมชัย และแขวงหลวงน้ำทาของลาว และติดต่อกับเมืองยอง เมืองยาง และเชียงตุงของพม่า ปัจจุบัน จีนจัดให้สิบสองพันนามีฐานะเป็นเขตปกครองตนเองของชนชาติไท เขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า Xishuangbanna Dia Autonomus Prefecture เขตปกครองตนเองนี้ขึ้นตรงต่อมณฑลยูนนาน


            สิบสองพันนา ประกอบด้วย นคร 1 นคร คือ นครเชียงรุ่ง ซึ่งเป็นเมืองหลวง กับอำเภอ 2 อำเภอ คือ อำเภอเมืองฮาย และอำเภอเมืองหล้า ประชากรส่วนใหญ่เป็น ไทลื้อ จากการสำรวจประชากรเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ.1990 (พ.ศ.2533) ปรากฏว่า สิบสองพันนามีประชากรรวม 796,352 คน เป็นชนชาติไท 270,405 คน หรือ 33.96 เปอร์เซ็นต์ ของจำนวนทั้งหมดเป็นชนชาติฮั่นหรือจีน 201,540 คน หรือ 25 เปอร์เซ็นต์ เป็นชนเผ่าอีก้อ มูเซอร์ ลัวะ หรือว้า ปู้หลวง ม้ง เย้า ฯลฯ 324,407 คน หรือ 40.73 เปอร์เซ็นต์ หมู่บ้านคนไทมี 750 หมู่บ้าน เป็นไทลื้อ 714 หมู่บ้าน ที่เหลือเป็นไทเหนือและไทหยา (ยรรยง จิระนคร, ไทยลื้อสิบสองปันนา ก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง)

            แคว้นสิบสองพันนา (XISHUANGBANNA) เป็นดินแดนที่เต็มไปด้วยความสวยงามและมนต์สเน่ห์อันน่าอัศจรรย์ มีลักษณะภูมิประเทศและภูมิอากาศแบบเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน หลากหลายไปด้วยขนบธรรมเนียมประเพณีของคนจากหลายเชื้อชาติที่น่าหลงไหลและน่าเรียนรู้ เช่น ชาวไต(ไท), ฮานิ, จิโน, ประลอง, ฮั่น, เย้า, ว้า, ลาฮู เป็นต้น

            รัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีน จัดให้แคว้นสิบสองพันนาเป็นดินแดนที่มีความโดดเด่นทางด้านความหลากหลายทางชีวภาพอีกแห่งหนึ่งของประเทศ จึงจัดให้เป็นศูนย์กลางของการวิจัยและพัฒนาพฤกษศาสตร์และสัตว์ของมณฑลยูนนาน โดยสถาบันวิจัยที่มีชื่อเสียงที่ตั้งอยู่ในเมืองจิ่งหง (นครเชียงรุ่ง) มณฑลยูนนานได้แก่ "YUNNAN TROPICAL CROPS INSTITUTE" และ "YUNNAN NATIONAL LABORATORY PRIMATE CENTER OF CHINA" ในเมืองจิ่งหง (นครเชียงรุ่ง) มีสนามบินนานาชาติซึ่งมีเที่ยวบินระหว่างประเทศ คอยให้แก่นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาจากทั่วทุกมุมโลก มีท่าเรือระดับสากลซึ่งให้บริการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศถึง 3 แห่งด้วยกัน ที่จะคอยอำนวยความสะดวกให้กับนักเดินทางและนักธุรกิจเช่นกัน แม่น้ำที่สำคัญที่ไหลผ่านเมืองจิ่งหง (นครเชียงรุ่ง) คือ แม่น้ำโขงที่คนไทลื้อเรียกกันว่า "แม่น้ำของ" หรือ "แม่น้ำดานูปแห่งโลกตะวันออก" มีทิวเขาหลายเทือกขนาบสองฟากของแม่น้ำโขง ชุมชนไทลื้อตั้งถิ่นฐานบริเวณที่ราบลุ่มที่มีภูเขาล้อมรอบ ส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา การปลูกข้าวได้ผลดีมาก รัฐบาลจีนได้ส่งเสริมให้มีการปลูกยางพาราและลำไยในแคว้นสิบสองพันนา เมื่อมองลงไปจากเครื่องบินจึงเห็นสวนยางพาราและสวนลำไยปลูกเรียงเป็นแถวๆ อย่างมีระเบียบ ตามเนินเขาโดยทั่วไปนอกตัวเมืองนครเชียงรุ่ง


            เป็นที่น่าสังเกตุว่าระยะหลังนี้ทางรัฐบาลจีนให้ความสำคัญกับการพัฒนาทางด้านการเกษตรกรรมเป็นอย่างมาก โดยใช้ศักยภาพที่ตนเองมีอยู่ทั้งในด้านทรัพยากรและเทคโนโลยีอันล้ำสมัย มาใช้ในการปรับปรุงพันธุ์พืชให้เกิดความทนทาน สามารถเจริญเติบโตได้ดี มีความเหมาะสมกับลักษณะภูมิประเทศและภูมิอากาศ และสามารถสร้างผลผลิตต่อหน่วยให้สูงกว่าสายพันธุ์ดั้งเดิม รัฐบาลจีนได้ส่งเสริมและผลักดันให้ภาคการผลิตและภาคธุรกิจการค้าสินค้าเกษตรเติบโตไปควบคู่กับการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศ กระแสการพัฒนาดังกล่าวนี้เปรียบเสมือนคลื่นใต้น้ำที่ได้เกิดขึ้นมาแล้วอย่างเงียบๆ รัฐบาลไทยควรจะต้องจับตามองอย่างใกล้ชิดเป็นพิเศษ เพราะว่าในปัจจุบันประเทศไทยก็มีการผลิตพืชเศรษฐกิจทั้งสองนี้เพื่อการส่งออกในปริมาณและมูลค่าที่สูงมาก และเป็นที่น่าสังเกตว่าช่วงปีที่ผ่านมาประเทศจีนมียอดการสั่งลำไยนำเข้าในปริมาณที่ลดน้อยลงกว่าปีก่อนๆ อย่างเห็นได้ชัด คาดว่าในอนาคตอันใกล้นี้หากผลผลิตของพืชเศรษฐกิจในแคว้นสิบสองปันนาพร้อมที่จะเริ่มผลิดอกออกผล ประเทศไทยก็จะพบกับคู่แข่งที่น่ากลัวในตลาดส่งออกสินค้าเกษตรอย่างแน่นอน วันนี้รัฐบาลไทยจึงควรเริ่มหาทางตั้งรับกับปรากฎการณ์คลื่นใต้น้ำโดยเร็วพลัน ก่อนที่จะสายเกินแก้


            เกริ่นนำเรื่องราวความเป็นมาของแคว้นสิบสองพันนาตั้งแต่อดีตจนมาถึงปัจจุบันกันพอหอมปากหอมคอแล้ว วันพรุ่งนี้พบกับเรื่องราวของเมืองจิ่งหงในตอนที่ 2 ที่ผู้เขียนจะนำท่านลัดฟ้าผ่านหยดหมึกและปลายปากกาของผู้เขียน เข้าไปสัมผัสกับแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจภายใน "ดินแดนแห่งธรรมชาติอันเขียวขจี ดื่มด่ำกับศิลปวัฒนธรรมอันน่าอัศจรรย์" ...

บันทึกการเดินทางและถ่ายภาพโดย ทรงพันธ์ ตันตระกูล
http://www.thainews70.com, e-mail : editor@thainews70.com